Isparta’da elma üreticisi kara kara düşünüyor. Yetkililerden iç piyasa desteği bekleniyor
Isparta’da geçmişte dünya çapında ün kazanan halı üretimi, sanayileşme süreciyle birlikte eski gücünü kaybederken, şimdi benzer bir risk elma üretimi için gündemde. Artan maliyetler ve üretimin kontrolsüz şekilde yayılması, kentin bir diğer simgesi olan elmanın da yerel kimliğini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Isparta’da Türkiye’nin en önemli tarımsal değerlerinden biri olarak bilinen elma üretimi, son yılların en ciddi krizlerinden biriyle karşı karşıya. Üreticilerin ifadelerine göre maliyeti kilogram başına yaklaşık 30 TL’yi bulan elma, pazarda alıcı bulmakta zorlanıyor. Depolarda bekleyen tonlarca ürün, hem üreticiyi ekonomik açıdan zorluyor hem de bölgenin tarımsal geleceğine dair endişeleri artırıyor.
Özellikle sanayiye yönelik alımlarda yaşanan sert fiyat düşüşü dikkat çekiyor. Meyve suyu üreticisi olan MEYSU fabrikalarının geçtiğimiz yıl 15 TL’den aldığı elmayı bu yıl 5 TL seviyesine kadar düşürmesi, üreticilerin tepkisine neden oldu. Gübre, zirai ilaç, işçilik ve enerji gibi temel girdilerde yaşanan artışlar göz önüne alındığında, açıklanan alım fiyatlarının maliyetin çok altında kaldığı ifade ediliyor.
Üreticiler, yalnızca üretim sürecinde değil, hasat sonrasında da ciddi bir yükle karşı karşıya. Soğuk hava depolarında muhafaza edilen elmalar için ödenen depo ücretleri de maliyeti katlayarak artırıyor. Öyle ki bazı üreticiler, “Elma bugün 50 TL’ye satılsa bile zarar ediyoruz” diyerek durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Krizin bir diğer boyutunu ise ithalat politikaları oluşturuyor. Üreticilerin iddiasına göre ihracatın sınırlı olması ve buna karşılık ithalatın serbest bırakılması, iç piyasada fiyatların baskılanmasına yol açıyor. Özellikle İran’dan ithal edilen elmaların yaklaşık 15 TL gibi düşük fiyatlarla piyasaya sunulması, yerli üreticinin rekabet gücünü ciddi şekilde zayıflatıyor. Ispartalı üreticiler, bu durumun sürdürülebilir olmadığını ve yerli üretimin korunması gerektiğini vurguluyor.
Bölgedeki çiftçiler ve üretici temsilcileri, çözüm için ilgili kurumlara çağrıda bulunuyor. Ziraat Odası Başkanlığı ile Kalkınma Kooperatifleri Birliği’nin konuya daha aktif şekilde müdahil olması, bürokratlar ve siyasi yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmesi talep ediliyor. Üreticiler, elde kalan ürünlerin iç piyasada değerinde satılabilmesi için destek mekanizmalarının devreye alınmasını istiyor.
Artan maliyetler ve düşen gelirler nedeniyle bazı üreticilerin elma ağaçlarını kesmeye başladığı da gelen bilgiler arasında. Bu durum, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel bir kayıp riski de taşıyor. Gülü, elması ve halısıyla tanınan Isparta’da, halıcılığın ardından elma üretiminin de gerileme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Üreticiler, sorunun kalıcı olarak çözülmesi için daha köklü düzenlemeler yapılmasını talep ediyor. Buna göre, belirli ürünlerin belirli bölgelerde üretilmesini esas alan kota uygulaması öneriliyor. Elma ve gül gibi Isparta ile özdeşleşmiş ürünlerin, tıpkı tütün ve şeker pancarında olduğu gibi izin ve planlama dahilinde üretilmesi gerektiği dile getiriliyor.
Uzmanlar ise tarım politikalarında dengeli bir planlamanın önemine dikkat çekiyor. Üretimin sürdürülebilirliği için maliyet-fiyat dengesinin korunması, ithalat-ihracat politikalarının yerli üreticiyi gözeterek düzenlenmesi ve üreticiye doğrudan desteklerin artırılması gerektiği ifade ediliyor.
Isparta’da yaşanan bu kriz, yalnızca bir ürünün değil, bir bölgenin tarımsal kimliğinin de geleceğini belirleyecek nitelikte. Üreticiler, yetkililerden acil adımlar atılmasını beklerken, gözler alınacak kararların sektöre nasıl yansıyacağına çevrilmiş durumda.
