Farklı üniversitelerden akademisyenlerin imzası ile hazırlanan ve İletişim fakültesi öğrencileri için bir başlangıç niteliği taşıyan rehber, reklamda yapay zekâ kullanımına etik bir durum kazandırmayı hedefliyor
“Reklam Yaratıcı Süreçlerinde Sorumlu Yapay Zekâ Kullanımı: İletişim Fakültesi Öğrencileri İçin Bir Başlangıç Rehberi”, Süleyman Demirel Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mevlüt Sedat Dönmez, Kocaeli Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Damla Karşu Cesur ve Sakarya Üniversitesi’nden Arş. Gör. Dr. Doğuşcan Göker tarafından hazırlandı. Çalışma, Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’nin 9916 numaralı projesi kapsamında desteklenerek öğrencilere rehber sunmayı amaçlıyor.
Dönmez, Cesur ve Göker tarafından hazırlanan rehbere göre; “Yapay zekâ teknolojisi gelişip yaygınlaşarak reklam kampanya süreçlerine eklemlenmiştir. Öyle ki, günümüzde söz konusu süreç ve aşamaların tamamında bir biçimde yapay zekâ araçları kullanılmaktadır. Bu çerçevede kullanılan yapay zekâ araçları, görsel, işitsel ve video içerik üretimine yönelik uygulamalardan veri analizi gerçekleştiren sistemlere kadar geniş bir yelpazede çeşitlenmekte; her geçen gün bu araçlara yeni özellikler eklenmekte ya da yeni araçlar geliştirilmektedir. Dolayısıyla yapay zekâ teknolojisinin reklamın her bir yaratıcı sürecinde nasıl kullanıldığına dair genel bir görünüm sunmadan önce, yapay zekâ kavramına odaklanmak gerekir. Bu çerçevede yapay zekânın reklamcılık bağlamında ne olduğundan ziyade, ona atfedilen yanlış değerlendirmelerden hareketle öncelikle ne olmadığına değinmek kanımızca daha yerinde olacaktır” ifadelerine yer verildi.
YAPAY ZEKÂ NE DEĞİLDİR?
Yayımlanan rehberde, “Yapay zekâ teknolojisi, dışarıdan edindiği büyük miktardaki veriyi insan zekâsını modelleyerek yorumlayan ve bu veriler ile önceki çıktılardan öğrenebilen teknolojik altyapıları ve makineleri kapsar. Dolayısıyla uzmanlar, insan duygu, öğrenme ve düşünme kapasitesine yaklaşabildiği oranda yapay zekâ teknolojisini aşağıda sunulduğu gibi farklı gelişmişlik seviyelerine ayırmaktadır.
DAR YAPAY ZEKÂ (ARTİFİCİAL NARROW INTELLİGENCE):
Teknolojik açıdan günümüzde var olan tek yapay zekâ türüdür. Bu sebeple Siri, Alexa ve ChatGPT gibi kullanmakta olduğumuz her türlü yapay zekâ aracı bu kategoriye girmektedir. Büyük veri setlerini insan zihninden çok daha hızlı bir şekilde işlemleyebilecek biçimde eğitilmiş olsalar da yerine getirdikleri görevler önceden tanımlanmış bilişsel yeteneklerin tek bir dar alanı ile sınırlandırılmıştır. Dolayısıyla ürettikleri çıktılar da bu kısıtlara bağlı olarak şekillenmektedir.
GENEL YAPAY ZEKÂ (ARTİFİCİAL GENERAL INTELLİGENCE):
Günümüzde henüz var olmayan genel yapay zekâ, teorik düzlemde farklı bağlamlardaki yeni görevleri yerine getirirken insan müdahalesine ihtiyaç duymadan modellerini eğitebilen ve öğrenebilen; böylece yalnızca tanımlanmış dar bir alanda değil, geniş bir spektrumda insanın gerçekleştirebildiği çoklu entelektüel görevleri kendiliğinden yerine getirebilen teknolojileri ifade eder.
SÜPER YAPAY ZEKÂ (ARTİFİCİAL SUPER INTELLİGENCE):
Genel yapay zekâ gibi süper yapay zekâ da sadece teorik çerçevede tanımlanmış olup günümüzde henüz fiilen erişilmiş bir teknoloji değildir. Olası bir gelişim senaryosunda, yalnızca insanın bilişsel yetilerini değil; duygusal derinlik ve deneyimini de aşacak biçimde, hissetme, ihtiyaç duyma ve isteme gibi süreçleri kapsayan kendilik bilinci geliştirebilecek yapay zekâ teknolojisidir.
Günümüzde yapay zekâ teknolojisi konusunda bilimsel ve teknolojik çalışmalar devam etmekle birlikte, hâlihazırda yapay zekâ teknolojilerinden bahsetmek; iradesi ve öz farkındalığı olmayan, sinir ağları marifetiyle topladığı bilgileri insan öğrenmesine benzer biçimde sentezleyerek çıktı üreten makinelerden söz etmek anlamına gelmektedir. Bu yönüyle yapay zekâ, bağımsız bir aktör değil; kullanıcıların farklı konulardaki çözüm ortağı olarak konumlanmaktadır. Benzer şekilde reklamcılık süreçlerinde de yapay zekâ; bağımsız, yaratıcı bir aktör, karar verici ya da uygulayıcı değil, reklam uzmanlarının hız ve maliyet verimliliğini artıran yardımcı bir araçtır. Dolayısıyla reklamın yaratıcılık süreç ve aşamalarında hangi yapay zekâ araçları ne amaçla kullanılıyor olursa olsun, kontrol, üretim ve sorumluluk bu araçları kullanan kişiye aittir. Yapay zekânın duygusal ve kültürel körlüğü, insan ilişkilerine yönelik yeterli bilgi ve deneyiminin doğal olarak bulunmaması ile hatalı veya yanıltıcı çıktılar üretebilme potansiyeli, insan denetimini gerekli kılmaktadır. O halde yapay zekâ ne değildir?
Yapay zekâ yanılmaz, her zaman doğru sonuçlar üreten bir kaynak değildir. Yapay zekâ bağımsız bir aktör değildir. Yapay zekâ etik açıdan tamamen bilinçli değildir ve kendi kendini normatif olarak yönlendiremez. Yapay zekâ, insan stratejik öngörüsünün bir alternatifi değildir. Yapay zekâ, kültürel olarak tarafsız sonuçlar üreten bir kaynak değildir.
Yapay zekâ gerçek anlamda duygusal boyuta sahip değildir. Yapay zekâ, reklam uygulamalarında bağımsız bir karar verici ve uygulayıcı değildir. Yapay zekâ, tek başına tüketici davranışını tam anlamıyla güvenilir bir şekilde tahmin edemez. Yapay zekâ hukuki zorunluluk ve düzenlemelerden bağımsız değildir. Yapay zekâ, kendi kendini geliştiren bilinçli bir varlık değildir.
BU KAPSAMDA REKLAMCILIK BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ NEDİR?
Yapay zekâ, insan yaratıcılığını ve karar verme süreçlerini destekleyen teknolojik bir araçtır. Yapay zekâ, büyük ölçekli tüketici, medya ve performans verilerini analiz etmek için kullanılan veri tabanlı bir teknolojik sistemdir.
Reklam sürecinin çeşitli aşamalarında otomasyonu mümkün kılan teknolojik bir altyapıdır.
Yapay zekâ, harcanan zaman ve maliyeti ve de operasyonel iş yükünü azaltan, verimliliği artıran bir asistandır. Yapay zekâ, görsel, işitsel ve video tabanlı reklam içeriklerinin üretiminde yararlanılabilen bir sistemdir.
Yapay zekâ, insan gözetimi altında, tam etik farkındalık ve profesyonel sorumlulukla kullanılması gereken bir destek mekanizmasıdır. Yapay zekâ reklam içeriklerinin hedef kitle davranışları ve bağlamsal veriler doğrultusunda kişiselleştirilmesini sağlayarak doğru hedeflemeyi olanaklı hale getiren bir teknolojidir.
YAPAY ZEKÂ GENEL OLARAK REKLAM ALANINDA HANGİ TEMEL AMAÇLARLA KULLANILIR?
Tüketici içgörüsünün keşfi, Hedef kitle segmentasyonu, Gerçek zamanlı veri takibi, Brief analizi, Karar alma süreçlerinde destek alma, Kişiselleştirilmiş reklam içeriklerinin üretilmesi, Görsel, işitsel ve video içeriklerin üretimi, Müşteriye sunulacak prototiplerin görselleştirilmesi, Dinamik içerik uyarlama, Medya planlama optimizasyonu, Programatik satın alma, Reklam içeriklerinin etkilerinin ölçülmesi ve takibi, A/B testleri ve yaratıcı alternatiflerin karşılaştırılması, Kampanya ve içerik optimizasyonu, Ölçümleme ve değerlendirme.
Özetle yalnızca görsel ve işitsel içeriklerin üretiminde değil, reklam kampanyasının her aşamasında yapay zekâdan faydalanmak mümkündür. Bu kapsamda, yapay zekâ araçlarının verimliliği artırmak üzere nasıl etik ve sorumlu bir şekilde kullanılabileceği sorusu gündeme gelir. Bu sebeple rehberin takip eden bölümünde, öncelikle genel olarak reklam kampanya aşamaları ele alınmakta; ardından yapay zekâ teknolojisinin reklamın yaratıcı süreçlerine sorumlu bir anlayışla nasıl entegre edilebileceği değerlendirilmektedir” denildi.