Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) kayıt dışı istihdamla mücadelesinde teknolojik sistemlerin kullanımı giderek yaygınlaşıyor. SGK’nın veri analizine dayalı denetim mekanizmaları sayesinde hem sağlık alanındaki olağan dışı işlemler hem de sigortasız çalıştırılan kişiler daha hızlı tespit edilebiliyor.
SGK’nın denetim süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bayram Balban, kurumun uzun süredir “iş zekâsı” olarak adlandırılan veri analiz altyapısından yararlandığını belirtti. Balban, sistemlerin farklı kaynaklardan elde edilen verileri karşılaştırarak olağan dışı durumları tespit edebildiğini ifade etti.
SAĞLIK VERİLERİ DE MERCEK ALTINDA
Özellikle sağlık sektöründe kullanılan analiz sistemlerinin önemli sonuçlar verdiğini aktaran Balban, doktorların reçete işlemleri ile eczanelerdeki ilaç hareketlerinin sistem üzerinden takip edilebildiğini söyledi. Balban, bir hekimin normalin üzerinde ilaç yazması veya belirli ilaçların bazı eczanelerde olağan dışı yoğunlukta işlem görmesi gibi durumların sistem tarafından belirlenebildiğini kaydetti. Özel hastanelerde gerçekleştirilen işlemlerin de SGK sistemleri üzerinden analiz edildiğini belirten Balban, elde edilen verilerin denetim süreçlerinde değerlendirildiğini dile getirdi. Isparta’da yaklaşık 16-17 denetim memurunun görev yaptığını belirten Balban, kontrollerin yalnızca ihbarlar doğrultusunda yapılmadığını, teknolojik sistemlerden elde edilen verilerin de denetimlerin yönlendirilmesinde kullanıldığını söyledi.Denetimlerde ALO 170 üzerinden gelen ihbarların da önemli bir yer tuttuğunu aktaran Balban, vatandaşlardan gelen bildirimlerin saha çalışmalarıyla birlikte değerlendirildiğini ifade etti.
ŞİRKET ARAÇLARINDAN ÇALIŞANLARA KADAR TAKİP
Kayıt dışı istihdamın belirlenmesinde farklı kamu kurumlarından SGK’ya aktarılan verilerin de kullanıldığını anlatan Balban, trafik, jandarma, maliye ve karayolları gibi kurumlardan gelen bilgilerin analiz edildiğini belirtti.Özellikle şehirlerarası taşımacılık sektöründe bu uygulamanın dikkat çekici sonuçlar verdiğini kaydeden Balban, otobüs firmalarında çalışan şoför, hostes ve muavinlerin bilgilerinin sisteme işlenmesinin zorunlu olduğunu söyledi. Balban, şirket araçlarının kimler tarafından kullanıldığının dahi bazı durumlarda sistem üzerinden görülebildiğini belirterek, farklı kurumlardan gelen verilerin karşılaştırılmasıyla sigortasız çalışanların tespit edilebildiğini ifade etti.
TARIM SEKTÖRÜNDE KAYIT DIŞI ÇALIŞMA UYARISI
Isparta ve çevresinde kayıt dışı istihdam açısından en önemli sorunlardan birinin tarım sektörü olduğunu dile getiren Balban, özellikle mevsimlik tarım işlerinde sigortasız çalışmanın yaygın olduğunu söyledi. Elma ve gül hasadı dönemlerinde gündelik çalışan işçilerin önemli bölümünün kayıt dışı kalabildiğine dikkat çeken Balban, tarım sektöründeki denetimlerin bu nedenle önem taşıdığını vurguladı.
EK-5 SİGORTASINDA SAHTE SİGORTALILIK UYARISI
Balban ayrıca Ek-5 Tarım Sigortası uygulamasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Isparta’da yaklaşık 5-6 bin kişinin bu kapsamda sigortalı olduğunu belirten Balban, zaman zaman gerçeğe aykırı sigortalılık işlemleriyle karşılaşıldığını söyledi. Bazı kişilerin birbirlerinin iş yerlerinde çalışıyormuş gibi gösterilerek sigortalı yapıldığını aktaran Balban, bu tür işlemlerin ilerleyen süreçte ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Karşılıklı şikâyetlerin ardından yapılan incelemelerde gerçeğe aykırı sigortalılığın tespit edilebildiğini belirten Balban, bu durumun bazı vakalarda emeklilik işlemlerinin iptaline kadar uzanabildiğini ifade etti. Balban, sigorta primlerinin gerçek çalışma ilişkisine dayanması ve işveren tarafından usulüne uygun şekilde yatırılması gerektiğinin altını çizerek, kayıt dışı istihdamla mücadelenin teknolojik sistemlerin yanı sıra saha denetimleriyle de sürdürüldüğünü kaydetti.
