Dil ve Konuşma Terapisti Sena Kıyak, çocuklarda dil gelişimini olumsuz etkileyen en önemli çevresel faktörlere dikkat çekerek özellikle ekran kullanımı ve ebeveyn-çocuk etkileşiminin önemini vurguladı. Kıyak, “Çocukların dili öğrenme sürecinde en güçlü kaynak, günlük yaşam içinde kurulan sıcak ve karşılıklı iletişimdir” dedi.
Kıyak, çocukların ekranlardan renkler, sayılar ve bazı temel bilgileri öğrenebildiğini ancak bunun tek başına yeterli olmadığını belirtti. “Ekran hiçbir zaman bir ebeveynin verdiği sıcaklığı, duygusal etkileşimi ve karşılıklı iletişimi sunamaz,” diyen Kıyak, ekran karşısında öğrenmenin daha çok pasif bir süreç olduğunu ifade etti. Kıyak, bu durumu kitap okumak ile televizyon izlemek arasındaki farka benzeterek, kitap okumanın çocuğun düşünmesini, sorgulamasını ve bağlantı kurmasını desteklediğini; ekran izleme sürecinde ise bunun daha sınırlı kaldığını söyledi.
ANNE VE BABA İLE AYRI AYRI ETKİLEŞİM ÖNEMLİ
Dil ve konuşma terapisti Kıyak, çocuk gelişiminde yalnızca genel ebeveyn etkileşiminin değil, anne ve baba ile ayrı ayrı geçirilen zamanın da önemli olduğuna dikkat çekti. “Anne ve baba ile kurulan etkileşim farklı deneyimler sunar,” diyen Kıyak, özellikle konuşma gecikmesi yaşayan çocuklarda “anne saati” ve “baba saati” uygulamasını önerdiğini belirtti. Günlük yoğunluk nedeniyle uzun süreler ayrılamayan aileler için bile 20 dakikalık kaliteli etkileşimin önemli bir fark yaratabileceğini söyledi.
KALİTELİ OYUN VE DENEYİM GELİŞİMİ DESTEKLER
Kıyak, çocukların bakım sürecinde yalnızca aile değil, bakıcı veya geniş aile bireylerinin de etkili olduğunu ancak her zaman bilinçli ve etkileşime dayalı bir yaklaşım olmayabileceğini ifade etti. Geçmişte çocukların sokakta akranlarıyla daha fazla vakit geçirdiğini hatırlatan Kıyak, günümüzde ise çocukların daha çok ev içinde ekranlarla vakit geçirdiğini söyledi. “Gelişimi en çok destekleyen şey akran etkileşimi, anne-baba ile kaliteli iletişim ve deneyimdir,” diyen Kıyak, çocukların sosyal ve dil gelişiminin bu üç temel üzerine kurulduğunu vurguladı. Kıyak, çocuklarda dil gelişimini desteklemek için en temel unsurun “ekran değil, insan etkileşimi” olduğunu belirterek ailelere günlük yaşam içinde daha fazla kaliteli iletişim kurmaları çağrısında bulundu.