Proje kapsamında, deprem dalgalarının seyir halindeki trenlere ulaşmasından önce erken uyarı verilmesini sağlayacak yerli bir demiryolu deprem erken uyarı sistemi geliştirilecek. Demiryollarında tren tekerlekleri ile raylar arasındaki düşük sürtünme katsayısı nedeniyle yüksek hız ve tonajlı trenlerin acil durumlarda durma mesafelerinin uzaması, olası depremlerde erken uyarı sistemlerini kritik hale getiriyor. SDÜ tarafından geliştirilen sistemle, deprem dalgaları trenlere ulaşmadan önce otonom frenleme mekanizmalarının devreye girmesi için gerekli sürenin artırılması hedefleniyor.
PİLOT ÇALIŞMALAR BAŞARILI SONUÇLAR VERDİ
Projenin temelleri, Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi desteğiyle yürütülen çalışmalar kapsamında atıldı. Bu süreçte, dünyada ilk olma özelliği taşıyan özgün bir demiryolu deprem erken uyarı sistemi geliştirildi. Pilot saha çalışmaları sırasında demiryolu rayları, dünyada ilk kez "sismik dalga kılavuzu" olarak kullanıldı. Balıkesir'in Sındırgı ilçesinde gerçekleştirilen ölçümlerde sistem, meydana gelen 39 farklı depremi, bölgedeki konvansiyonel geniş bant sismik ölçüm istasyonlarına göre 18 saniyeye varan daha erken sürelerde algılamayı başardı.
HEM DEPREMİ ALGILIYOR HEM DEMİRYOLUNU İZLİYOR
Sistemin temelini, demiryolu raylarına doğrudan entegre edilen düşük maliyetli hassas ivmeölçer modülleri oluşturuyor. Raylar boyunca daha hızlı iletilen sismik dalgalardan yararlanan sistem, yalnızca deprem erken uyarısı sağlamakla kalmıyor; aynı zamanda demiryolu ağının yapısal durumunun ve demiryolu araçlarının uygunluğunun 7 gün 24 saat izlenmesine de olanak tanıyor. Konvansiyonel deprem ölçüm istasyonlarına kıyasla yaklaşık onda bir maliyetle kurulabilen sistemin, yaygınlaştırılması halinde demiryolu güvenliğine önemli katkılar sunması hedefleniyor.
HEDEF SIFIR YANLIŞ ALARM
TÜBİTAK desteğiyle yürütülecek 24 aylık proje kapsamında, teknolojinin olgunluk seviyesinin yükseltilmesi, sıfır yanlış alarm ve sıfır kaçırılan alarm odaklı karar algoritmalarının geliştirilmesi ve daha geniş bir coğrafyada pilot uygulamaların gerçekleştirilmesi planlanıyor. Projeyle, olası depremlerde demiryolu ulaşımında can ve mal kayıplarının en aza indirilmesine katkı sağlanması ve ulusal demiryolu ağının sismik dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor. SDÜ Kalite Koordinatörlüğünden Öğr. Gör. Dr. Ferhat Çeçen yürütücülüğünde hayata geçirilecek 24 ay süreli projede, Prof. Dr. Mehmet Saltan, Prof. Dr. Bekir Aktaş, Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk Acar ve TCDD İnşaat Mühendisi ve Yol Bakım Onarım Şefi Erdal Melemez araştırmacı olarak görev alacak. Projenin danışmanlığını ise SDÜ Deprem ve Jeoteknik Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Çağlayan Balkaya üstlenecek.
