Fikir Isparta Topluluğu üyesi, emektar siyasetçi Atila Kurtul, 2027-2029 Orta Vadeli Program ve Isparta için yeni kalkınma dönemi kapsamında hazırlanan “Isparta’nın Önündeki 10 Yatırım Fırsatı” çalışmasının son 5 başlığını ayrı ayrı değerlendirdi.
Daha önce yaptığı açıklamada tarım, su yönetimi, gül ve aromatik bitkiler, e-ihracat gibi alanlar başta olmak üzere ilk 5 yatırım fırsatına dikkat çeken Kurtul, bu kez Isparta’nın yeşil enerji, teknoloji, sağlık, turizm ve aktif yaşam alanlarında değerlendirebileceği potansiyele vurgu yaptı.
KURTUL’UN DEĞERLENDİRMESİNDE ÖNE ÇIKAN SON 5 BAŞLIK İSE ŞÖYLE SIRALANDI:
Isparta Yeşil Enerji ve Sanayi Verimliliği Programı
Isparta Teknoloji, AR-GE ve Genç İstihdam Programı
Isparta Sağlık ve Medikal Ürünler Geliştirme Programı
Isparta Sağlık Turizmi ve Aktif Yaşam Ekonomisi Programı
Davraz–Eğirdir–Gül Turizm Koridoru
Demokrat Gazetesi Haber Müdürü Tuna Ünal’a yaptığı değerlendirmede Kurtul, söz konusu alanların Isparta’nın ekonomik yapısını çeşitlendirebilecek ve kentin gelecekteki kalkınma sürecine katkı sağlayabilecek önemli fırsatlar barındırdığını ifade etti.
HAMMADDE SATAN ISPARTA'DAN; ÜRETEN, İŞLEYEN, TEKNOLOJİ GELİŞTİREN, MARKALAŞAN VE İHRAÇ EDEN ISPARTA'YA
İLK BEŞ PROJE AYNI ZİNCİRİN HALKALARI
Isparta’nın sorunu üretmemek değil; ürettiğini yeterince işleyememek, markalaştıramamak ve dünya pazarına taşıyamamak. Bu nedenle ilk beş proje, birbirinden kopuk yatırımlar değil, aynı zincirin halkalarıdır: Gıda İhtisas OSB üretimi sanayiyle buluşturacak. Su ve akıllı sulama üretimin geleceğini güvence altına alacak. Gül, kozmetik ve tıbbi-aromatik Ar-Ge ham maddeyi teknolojiye ve markaya dönüştürecek. Elma işleme ve soğuk zincir kayıpları azaltıp katma değeri yükseltecek. E-ihracat merkezi ise Isparta ürünlerini doğrudan dünya pazarına taşıyacak. Bu zincir kurulursa Isparta, hammadde satan değil; ürünü işleyen, markalaştıran ve dünyaya satan bir ekonomik yapıya geçebilir. Ancak dönüşüm burada bitmiyor. Enerji maliyetleri düşürülmeli, teknoloji ve genç istihdamı güçlendirilmeli; sağlık ve turizm de ekonominin yeni büyüme alanlarına dönüştürülmelidir. Şimdi sıra, bu dönüşümün ikinci beş projesini ortaya koymakta.
ÜRETİMDEN TEKNOLOJİYE, SAĞLIKTAN TURİZME
6. ISPARTA YEŞİL ENERJİ VE SANAYİ VERİMLİLİĞİ PROGRAMI
Isparta sanayisinin rekabet gücünü artırabilmesi için enerji ve kaynak maliyetleri düşürülmeli, işletmelerin yeşil dönüşüme uyum kapasitesi güçlendirilmelidir. Güneş enerjisi, enerji verimliliği, su geri kazanımı, atıkların değerlendirilmesi ve kaynak verimliliğine yönelik yatırımlar yaygınlaştırılarak sanayide daha az enerji ve su tüketen, daha düşük maliyetli ve çevreye duyarlı bir üretim yapısı oluşturulmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Yatırım Teşvik Sistemi, TÜBİTAK Yeşil Yenilikçilik Teknoloji Danışmanlığı, Sanayide Yeşil Dönüşüm, SAYEM Yeşil Dönüşüm, KOSGEB, AB yeşil dönüşüm fonları ve uygun enerji verimliliği destekleri yer almaktadır. Bu yatırımlar sayesinde işletmelerin üretim maliyetlerinin azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve Isparta sanayisinin yeşil dönüşüm ile ihracat rekabetçiliği açısından daha güçlü bir konuma taşınması sağlanabilir.
7. ISPARTA TEKNOLOJİ, AR-GE VE GENÇ İSTİHDAM PROGRAMI
SDÜ ve ISUBÜ ile özel sektör arasında yapay zekâ, yazılım, akıllı tarım, gıda teknolojileri, sağlık teknolojileri ve yeşil teknolojiler alanlarında ortak projeler geliştirilerek üniversite-sanayi iş birliği güçlendirilmelidir. Gençlere eğitimleri sırasında staj, Ar-Ge, girişimcilik ve proje geliştirme imkânları sunulmalı; üniversitelerin bilgi ve araştırma kapasitesi doğrudan şehir ekonomisinin ihtiyaçlarıyla buluşturulmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında TÜBİTAK Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı, ilgili girişimcilik mekanizmaları, KOSGEB, BAKA, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ve AB/Horizon Europe programları bulunmaktadır. Böylece gençlerin eğitimden istihdama geçişinin kolaylaştırılması, nitelikli iş gücünün Isparta’da tutulması, beyin göçünün azaltılması ve teknoloji odaklı yeni girişimlerin ortaya çıkması mümkün olacaktır.
8. ISPARTA SAĞLIK VE MEDİKAL ÜRÜNLER GELİŞTİRME PROGRAMI
Isparta’nın sağlık altyapısı, üniversiteleri ve tıbbi-aromatik bitki potansiyeli bir araya getirilerek sağlık ve medikal ürün geliştirme, üretme ve ticarileştirme altyapısı oluşturulmalıdır. Laboratuvar, prototip geliştirme, ürün testleri, patent, sertifikasyon ve ticarileştirme süreçleri desteklenerek üniversitelerde ortaya çıkan bilgi ve teknolojinin özel sektör yatırımlarına ve ihraç edilebilir ürünlere dönüşmesi sağlanmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında TÜBİTAK, Yatırım Teşvik Sistemi, KOSGEB, BAKA ve uygun AB/Horizon Europe çağrıları yer almaktadır. Bu yaklaşım, Isparta’nın sağlık ve medikal teknolojiler alanında Ar-Ge kapasitesini, özel sektör yatırımlarını ve yüksek katma değerli ürün çeşitliliğini artırarak üretim ve ihracat merkezi haline gelmesine katkı sağlayacaktır.
9. ISPARTA SAĞLIK TURİZMİ VE AKTİF YAŞAM EKONOMİSİ PROGRAMI
Isparta’nın hastaneleri, üniversiteleri, doğal çevresi ve turizm potansiyeli sağlık turizmiyle bütünleştirilerek rehabilitasyon, fizik tedavi, geriatri, sağlıklı yaşlanma, yaşlı bakım ve doğa destekli turizm alanlarında uluslararası pazarlara yönelik bir yapı oluşturulmalıdır. Sağlık hizmetleri ile konaklama, ulaşım, sosyal yaşam ve doğal çevrenin birlikte planlanması sayesinde Isparta’nın yalnızca sağlık hizmeti sunan değil, uzun süreli konaklama ve aktif yaşam imkânı sağlayan bir destinasyon olarak konumlandırılması mümkün hale gelecektir.
Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Ticaret Bakanlığı’nın sağlık hizmetleri ihracatına yönelik uygun destekleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yatırım ve turizm teşvikleri, 9903 Yatırım Teşvik Sistemi, KOSGEB, BAKA ve uygun AB programları bulunmaktadır.
Bu çalışmalarla turizm gelirlerinin çeşitlendirilmesi, sağlık hizmetleri ihracatının ve istihdamın artırılması, Isparta’nın sağlık, rehabilitasyon, yaşlı bakım ve aktif yaşam alanlarında bölgesel ve uluslararası ölçekte tanınan bir merkez haline gelmesi desteklenebilir.
“Destinasyon” yerine “turizm merkezi”, “turizm bölgesi” ve “turizm anlayışı” ifadelerini kullanarak metni daha doğal ve Türkçe hale getirdim:
10. DAVRAZ–EĞİRDİR–GÜL TURİZM KORİDORU
Isparta’nın gül ve lavanta alanları, şehir merkezi, Eğirdir, Kovada ve Davraz turizm merkezleri ortak bir turizm koridoru olarak planlanmalı; farklı turizm değerleri birbirinden bağımsız değil, bütünleşik bir turizm anlayışı içerisinde değerlendirilmelidir. Kış turizmi, göl turizmi, doğa, gastronomi, agro-turizm, bisiklet ve kültür turizmi birbirine bağlanarak ziyaretçilerin Isparta’da daha uzun süre kalmasını sağlayacak bütünleşik turizm rotaları ve deneyim programları oluşturulmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın uygun yatırım ve turizm teşvikleri, Yatırım Teşvik Sistemi, BAKA, belediye ve kamu yatırım programları ile AB’nin turizm, kültür, kırsal kalkınma ve çevre odaklı uygun fonları yer almaktadır. Bu bütünleşik turizm yaklaşımıyla turistlerin kalış süresinin ve kişi başına harcamalarının artırılması, turizm gelirlerinin yıl geneline yayılması ve kırsal alanların turizm ekonomisine daha fazla katılması sağlanarak Isparta’nın dört mevsim turizm yapılan, farklı turizm alanlarını birbirine bağlayan güçlü bir turizm merkezi haline gelmesi mümkün olacaktır.
SONUÇ: ARTIK MESELE PROJE ÜRETMEK DEĞİL, PROJEYİ FİNANSMANA DÖNÜŞTÜRMEK
Isparta'nın 2027–2029 dönemindeki ekonomik yol haritası yalnızca merkezi bütçeden kaynak istemek üzerine kurulamaz.
ASIL HEDEF;
OVP kaynakları + kamu yatırım programları + 2025 Yatırım Teşvik Sistemi + IPARD III/TKDK + TÜBİTAK + KOSGEB + Ticaret Bakanlığı destekleri + AB fonları + BAKA + özel sektör sermayesi birlikteliğini sağlayarak çok kaynaklı bir yatırım modeli oluşturmaktır.
Bu nedenle Isparta'nın önündeki en önemli görev, 10 projeyi yalnızca fikir olarak bırakmamak; her biri için fizibilite, yatırım tutarı, finansman modeli, destek programı, sorumlu kurum, yatırımcı, istihdam hedefi, ihracat hedefi ve uygulama takvimi hazırlamaktır. 2027–2029 Kamu Yatırım Programı hazırlıklarında kurumların proje tekliflerini belirlenen süreç içinde sunması gerektiği resmi yatırım programı hazırlama rehberinde de ortaya konulmuştur. Dolayısıyla Isparta'nın yeni ekonomik sloganı yalnızca bir temenni değil, uygulanabilir bir çalışma yöntemi olmalıdır:
“BÜTÇEDEN PAY BEKLEYEN DEĞİL, PROJESİYLE BÜTÇEDEN PAY ALAN ISPARTA.”
Ve bunun için hedef açıktır:
“HAMMADDE SATAN ISPARTA'DAN; ÜRETEN, İŞLEYEN, TEKNOLOJİ GELİŞTİREN, MARKALAŞAN VE İHRAÇ EDEN ISPARTA'YA.”
