Son zamanlarda kullanımı artan yapay zekada psikolojik destek arayan bireyler, bu teknolojiyi bir çözüm yolu olarak görmeye başlıyor. Yapay zekada klinik değerlendirme, tanı koyma, terapi planı gibi uygulamaların yapılamayacağına dikkat çeken Uzman Psikolog Meliha Işık, “yapay zeka arkadaşlığın yerini tutmaz, psikolojik değerlendirme ve terapinin alternatifi değildir” dedi.
Günlük hayatın bir parçası haline gelen yapay zeka sohbet robotları, kullanıcıların kişisel sorunlarını danıştığı, mesleki tavsiye aldıkları, yatırım ve tatil planlaması için danışmanlık aldığı uzmanlar haline geldi. Uzman Psikolog Meliha Işık, yapay zeka ile arkadaş olunamayacağını, psikolog yerine geçmeyeceğini ifade etti.
YAPAY ZEKA EMPATİK BAKIŞ SAĞLAYAMAZ
Uzman Psikolog Meliha Işık, yapay zekânın bazı pratik alanlarda yarar sağlayabildiğini ancak psikolojik değerlendirme ve terapi süreçlerinin yerini tutamayacağını belirtti. Işık, “Yapay zeka, günlük yaşamda hatırlatıcılar, not alma, fikir düzenleme ve kavramsal özet gibi pratik destekler sağlar. Duygularınızı yazıya dökmenize yardımcı olan yansıtıcı sorular ve nazik geri bildirimler oluşturur ve psiko-eğitim amaçlı, genel bilgi düzeyinde açıklamalar verir. Klinik değerlendirme, tanı koyma ve terapi planı, etik ve mesleki sorumluluk çerçevesinde takip ve kriz yönetimi gibi işlemleri sağlayamayan yapay zeka, empatik bakış, beden dili, bağ kurma, bağlamı derinlemesine anlamada insana yardımcı olamaz.
PSİKOLOG YERİNE GEÇEMEZ
Yapay zekanın psikolog yerine geçemeyeceğini ifade eden Işık, “Psikolog; kanıta dayalı yöntemler, gizlilik ve mesleki etik ile çalışır. Yaşantınızı, tetikleyicilerinizi ve kaynaklarınızı kişisel bir çerçevede değerlendirir. Terapötik ilişki; güven, sınırlar ve düzenli takip üzerine kurulur. Bu, değişimin kendisini mümkün kılan ana etkendir. Yoğun kaygı, travma, bağımlılık, yeme ve duygu durum sorunlarında profesyonel değerlendirme hayati önemdedir” dedi.
SOHBET EDİLEBİLİR AMA SINIRLARI OLMALI
Yapay zekâ ile sohbet etmenin, düşünceleri toplamak ve duyguları düzenlemek için işe yarayabileceğini söyleyen Işık, “Bugün beni ne zorladı?” şeklinde kısa yansıtıcı sorularla günlük tutmanızı kolaylaştırabilir. “Bu hafta iyi hissetmem için küçük bir adım ne olabilir?” gibi pratik planlar çıkarabilir. Ancak bu sohbet, terapi değildir; kriz, travma ve işlev kaybında profesyonel destek gerekir” diye konuştu.
YAPAY ZEKÂYI GÜVENLİ VE VERİMLİ KULLANMANIN 5 YOLU:
1. Amaç belirleyin: Bilgi toplama mı, yazı düzenleme mi? Klinik destek beklemeyin.
2. Sınır koyun: Özel kişisel verileri paylaşmayın; gizlilik her zaman öncelik.
3. Gerçeklikle test edin: Aldığınız önerileri kendi koşullarınız ve uzman görüşüyle karşılaştırın.
4. Duygu takibi yapın: Yazışma öncesi/sonrası duygunuzu 1–10 arası puanlayın; artan zorlanmada uzmana başvurun.
5. Profesyonelle tamamlayın: Terapi hedeflerinizi psikoloğunuzla belirleyin; yapay zekâyı yalnızca yan araç olarak kullanın.
Işık, “Sonuç olarak, Yapay zekâ, sohbet edilebilen ve bazı süreçleri kolaylaştıran bir teknolojidir; ancak arkadaşlık kurmaz, psikolojik değerlendirme ve terapi sunmaz. Duygusal iyilik hâli ve sürdürülebilir değişim için psikologla yürütülen yapılandırılmış süreç “yine ve her zaman” öne çıkar” diyerek sözlerini noktaladı.
