Isparta’nın Önündeki YATIRIM FIRSATLARI
Tecrübeli siyasetçi ve eğitimci Atila Kurtul, 2027-2029 Orta Vadeli Program çerçevesinde Isparta’nın önündeki yatırım ve kalkınma fırsatlarını Demokrat Gazetesi’ne iki bölüm halinde değerlendirdi. Kurtul, tarımdan su yönetimine, gül ve aromatik bitkilerden e-ihracata kadar ilk 5 başlıkta Isparta’nın potansiyeline dikkat çekti.
Uzun yıllar eğitimcilik yapan ve aktif siyasette görev alan, aynı zamanda Fikir Isparta Topluluğu üyesi Atila Kurtul, 2027-2029 Orta Vadeli Program ve Isparta İçin Yeni Kalkınma Dönemi kapsamında hazırlanan “Isparta’nın Önündeki 10 Yatırım Fırsatı” çalışmasının ilk 5 başlığını değerlendirdi.
Isparta’nın kalkınması ve sahip olduğu ekonomik potansiyelin daha etkin şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kurtul, Demokrat Gazetesi Haber Müdürü Tuna Ünal’a yaptığı değerlendirmede; Isparta Gıda İhtisas OSB ve Tarımsal Ürünleri İşleme Programı, Su Güvenliği-Akıllı Sulama ve Eğirdir Havzası Dönüşüm Programı, Gül-Kozmetik ve Tıbbi-Aromatik Bitkiler İhtisas Kümesi ve AR-GE Merkezi, Elma İşleme ve Soğuk Zincir Merkezi ile Isparta E-İhracat Merkezi başlıklarının kent açısından taşıdığı öneme ilişkin görüşlerini paylaştı.
HAMMADDE SATAN ISPARTA'DAN; ÜRETEN, İŞLEYEN,
TEKNOLOJİ GELİŞTİREN, MARKALAŞAN VE İHRAÇ EDEN ISPARTA'YA
Şehrin hafızası ki konumunda Atila Kurtul, değerlendirmesini şu sözlerle dile getirdi: ‘2027–2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ın (OVP) açıklanmasıyla birlikte Isparta açısından yeni bir yatırım ve kalkınma dönemi başlamıştır. Önümüzdeki üç yıllık dönemde kamu yatırım ve destek mekanizmalarının yanı sıra yatırım teşvikleri, kırsal kalkınma destekleri, Ar-Ge programları, ihracat destekleri, Avrupa Birliği kaynakları ve bölgesel kalkınma desteklerinin birlikte değerlendirilmesi, Isparta için önemli bir yatırım fırsatı oluşturmaktadır. Ancak burada temel mesele, merkezi bütçeden Isparta'ya otomatik olarak kaynak aktarılmasını beklemek değildir. Asıl hedef; fizibilitesi hazırlanmış, finansman modeli belirlenmiş, ekonomik ve sosyal sonuçları ölçülebilir projeler geliştirerek bunları ilgili kamu yatırım programlarına ve destek mekanizmalarına taşıyabilmektir. Bu nedenle Isparta'nın 2027–2029 döneminde OVP, yatırım teşvikleri, IPARD/TKDK, TÜBİTAK, KOSGEB, Ticaret Bakanlığı destekleri, Avrupa Birliği fonları ve BAKA kaynaklarını aynı proje havuzunda buluşturması önem taşımaktadır. Bu amaçla merkezi idare, yerel yönetimler, ITSO, Ticaret Borsası, üniversiteler, üretici örgütleri ve özel sektörün birlikte çalışacağı “Isparta 2027–2029 OVP Uyumlu Ekonomik Dönüşüm Platformu” oluşturulabilir.
Bu platformun temel görevi yeni proje üretmekten çok, Isparta'nın mevcut proje fikirlerini yatırım programlarına, teşviklere ve finansman kaynaklarına erişebilecek hazır projelere dönüştürmek olmalıdır.
OVP SERMAYE GİDERLERİ VE ISPARTA'NIN PROJE HAZIRLIK TAKVİMİ
2027–2029 döneminde Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında öngörülen sermaye giderleri; 2027'de 1,852 trilyon TL, 2028'de 2,347 trilyon TL ve 2029'da 2,923 trilyon TL olmak üzere toplam 7,122 trilyon TL düzeyindedir. Bu rakamlar Isparta için otomatik olarak ayrılmış bir kaynak anlamına gelmemektedir. Ancak merkezi yatırım programlarından pay alabilmek için önceden hazırlanmış, fizibilitesi tamamlanmış, finansman modeli oluşturulmuş ve OVP'nin öncelikleriyle uyumlu projeler açısından önemli bir fırsat penceresi oluşturmaktadır. Dolayısıyla Isparta'nın önündeki temel görev, üç yıllık dönemi yalnızca kaynak talep eden bir anlayışla değil, proje hazırlayan, yatırım programına giren ve yatırımı uygulayan bir anlayışla değerlendirmektir. Bu kapsamda her yıl bir sonraki yatırım dönemine hazır olacak şekilde2027,2028 ve2029 fizibilite ve proje dosyaları hazırlanmalıdır. Özellikle Eğirdir Havzası ve su güvenliği, akıllı sulama, Gıda İhtisas OSB, tarımsal ürünlerin işlenmesi ve soğuk zincir, yeşil sanayi, yenilenebilir enerji, dijitalleşme ve e-ihracat gibi alanlarda projeler hazırlanmalıdır. Böylece Isparta'nın kalkınma yaklaşımı “kaynak bekleyen kent” anlayışından “projesini hazırlayan ve kaynağa erişen kent” anlayışına dönüşebilir. Asıl hedef, Isparta'nın elma, gül, lavanta, kiraz, mermer ve diğer doğal ve tarımsal kaynaklarını yalnızca hammadde olarak satması değil; bunları işleyen, paketleyen, markalaştıran, teknolojiyle değerini artıran ve dünya pazarlarına ihraç eden bir üretim yapısına dönüştürmesidir. Bu dönüşümün temelinde ise yalnızca tek tek yatırımlar değil, birbirini tamamlayan 10 stratejik yatırım alanından oluşan bir Isparta proje portföyü bulunmalıdır. Sonuç olarak 2027–2029 dönemi Isparta için yalnızca bir bütçe dönemi değil, üretim yapısının ve ekonomik modelinin yeniden şekillendirilebileceği üç yıllık bir yatırım penceresidir. Isparta bu döneme ne kadar hazırlıklı girerse, merkezi yatırım programlarından, teşviklerden, kırsal kalkınma desteklerinden, Ar-Ge ve ihracat programlarından ve uluslararası fonlardan yararlanma kapasitesi de o ölçüde artacaktır.
HEDEF AÇIKTIR:
“BÜTÇEDEN PAY BEKLEYEN ISPARTA DEĞİL, PROJESİYLE BÜTÇEDEN PAY ALAN ISPARTA.” “HAMMADDE SATAN ISPARTA'DAN; ÜRETEN, İŞLEYEN, TEKNOLOJİ GELİŞTİREN, MARKALAŞAN VE İHRAÇ EDEN ISPARTA'YA.” Isparta'nın tarım, ticaret, sanayi ve turizm varlıkları içinde öne çıkan ilk beş proje şunlar olabilir:
1. ISPARTA GIDA İHTİSAS OSB VE TARIMSAL ÜRÜNLERİ İŞLEME PROGRAMI
Isparta’nın elma, gül, lavanta, kiraz ve diğer tarımsal ürünleri yalnızca hammadde olarak satılmamalı; il içerisinde işlenerek yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmelidir. Gıda İhtisas OSB içerisinde işleme, kurutma, ekstrakt, paketleme, depolama ve lojistik tesisleri bir araya getirilerek üretimden pazarlamaya kadar bütünleşik bir tarım-sanayi altyapısı oluşturulmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Yatırım Teşvik Sistemi, IPARD III/TKDK’nın uygun yatırım başlıkları, Tarım ve Orman Bakanlığı kırsal kalkınma destekleri, KOSGEB, BAKA ve uygun kamu yatırım programları yer almaktadır.
Bu yapı sayesinde Isparta’nın yalnızca hammadde üreten değil; ürünü işleyen, markalaştıran ve dünya pazarlarına ihraç eden bir tarım-sanayi merkezine dönüşmesi, üretici gelirlerinin, özel sektör yatırımlarının, istihdamın ve tarımsal ihracatın artırılması amaçlanmaktadır.
2. ISPARTA SU GÜVENLİĞİ, AKILLI SULAMA VE EĞİRDİR HAVZASI DÖNÜŞÜM PROGRAMI
Kuraklık ve iklim değişikliği karşısında Isparta’nın su kaynaklarının daha verimli yönetilmesi, yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik kalkınmanın da temel şartlarından biri haline gelmiştir. Eğirdir Havzası’nda damla ve basınçlı sulama sistemleri ile birlikte sensör, sayaç, otomasyon ve dijital tarım uygulamaları yaygınlaştırılarak suyun daha verimli kullanılması sağlanmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Tarım ve Orman Bakanlığı, DSİ, IPARD III/TKDK’nın uygun kırsal altyapı ve tarımsal yatırım başlıkları, AB çevre ve iklim fonları, TÜBİTAK’ın uygun Ar-Ge çağrıları, BAKA ve ilgili kamu yatırım programları bulunmaktadır. Bu çalışmalarla Isparta’nın “Su Verimliliği ve Akıllı Sulama Pilot İli” haline getirilmesi; su kayıplarının azaltılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve tarımsal üretimin iklim risklerine karşı daha dayanıklı hale getirilmesi hedeflenmektedir.
3. GÜL, KOZMETİK VE TIBBİ-AROMATİK BİTKİLER İHTİSAS KÜMESİ VE AR-GE MERKEZİ
Gül, lavanta ve tıbbi-aromatik bitkiler yalnızca yağ veya hammadde olarak satılmamalı; Ar-Ge, ürün geliştirme, patent, marka, üretim ve ihracat aşamalarını kapsayan bütünleşik bir ekonomik değer zincirine dönüştürülmelidir. Bu kapsamda SDÜ, ISUBÜ, üreticiler, sanayi kuruluşları ve kamu kurumlarının iş birliğiyle yeni ürünlerin geliştirilmesini, patent ve markalaşmayı ve yüksek katma değerli üretimi destekleyen bir yapı oluşturulmalıdır. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında TÜBİTAK’ın uygun çağrıları, KOSGEB, Yatırım Teşvik Sistemi, BAKA, AB/Horizon Europe programları ve üniversite-sanayi iş birliği destekleri bulunmaktadır. Böylece Isparta’nın yüksek katma değerli gül ve tıbbi-aromatik ürünlerde teknoloji, ürün ve marka geliştiren, yeni şirketlerin ve ihracat kapasitesinin ortaya çıktığı bir merkez haline gelmesi sağlanabilir.
4. ELMA İŞLEME VE SOĞUK ZİNCİR MERKEZİ
Isparta elması yalnızca sofralık olarak değerlendirilmemeli; konsantre, kurutulmuş ürün, elma tozu, cips, sirke ve ekstrakt gibi katma değerli ürünlere dönüştürülmelidir. Modern soğuk hava depoları, sınıflandırma, paketleme, işleme ve lojistik altyapısı aynı sistem içerisinde geliştirilerek elmanın üretimden tüketiciye kadar olan değer zinciri güçlendirilmelidir. Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında IPARD III/TKDK, Tarım ve Orman Bakanlığı kırsal kalkınma destekleri, Yatırım Teşvik Sistemi, KOSGEB, BAKA ve uygun AB kırsal kalkınma ve yeşil dönüşüm fonları yer almaktadır. Bu yatırımlarla hasat sonrası kayıpların ve firelerin azaltılması, üreticinin gelirinin artırılması ve Isparta elmasının işlenmiş, markalı ve ihraç edilebilir ürünlere dönüştürülerek daha yüksek ekonomik değer oluşturması sağlanabilir.
5. ISPARTA E-İHRACAT MERKEZİ
KOBİ’lerin ve üreticilerin dünya pazarlarına daha kolay ulaşabilmesi için ortak bir Isparta E-İhracat Merkezi kurulmalıdır.
Merkez; dijital mağaza oluşturma, yabancı dilde içerik hazırlama, dijital pazarlama, ödeme sistemleri, pazar araştırması, lojistik, gümrük ve uluslararası pazaryerlerine giriş süreçlerinde firmalara ortak hizmet ve danışmanlık sağlamalıdır.
Yararlanılabilecek destek ve finansman kanalları arasında Ticaret Bakanlığı’nın 5986 sayılı E-İhracat Destekleri kapsamındaki destekleri, 5973 sayılı İhracat Destekleri kapsamındaki uygun mekanizmalar, KOSGEB, BAKA ve AB’nin dijitalleşme programları bulunmaktadır. Bu merkez aracılığıyla Isparta’daki işletmelerin dijital ticaret kapasitesinin geliştirilmesi, ihracatçı firma sayısının ve ulaşılan dış pazarların artırılması ve Isparta ürünlerinin dijital kanallar üzerinden doğrudan dünya tüketicileriyle buluşturulması sağlanabilir”
