Kayıt Dışı Çalışanlar Sistemle Tespit Ediliyor
Sosyal Güvenlik Kurumu Isparta İl Müdürü Bayram Balban, kayıt dışı istihdamla mücadelede veri odaklı ve yapay zekâ destekli sistemlerin aktif olarak kullanıldığını açıkladı. Özellikle sağlık sektörü ve kayıt dışı istihdam alanlarında gelişmiş analiz sistemleriyle denetimlerin sürdüğünü belirten Balban, kurumun “iş zekâsı” adı verilen altyapıyla olağan dışı durumları anlık tespit edebildiğini söyledi.
Isparta’da yaklaşık 16-17 denetim memurunun görev yaptığını belirten Balban, denetimlerin hem ALO 170 üzerinden gelen ihbarlar hem de sistem analizleri doğrultusunda yürütüldüğünü ifade etti. “Biz buna yapay zekâdan çok iş zekâsı diyoruz. Kurum olarak uzun süredir kullanıyoruz. Özellikle sağlık alanında oldukça etkili sonuçlar alıyoruz. Örneğin bir doktorun olağan dışı şekilde fazla ilaç yazması ya da belirli ilaçların yoğun şekilde aynı eczanelerde işlem görmesi sistem tarafından hemen tespit ediliyor” dedi. Özel hastanelerin de sistem üzerinden analiz edildiğini kaydeden Balban, sağlık alanındaki tüm verilerin SGK sistemleri tarafından incelendiğini söyledi. Kayıt dışı istihdam konusunda farklı kamu kurumlarından veri akışı sağlandığını ifade eden Balban, trafik, jandarma, maliye ve karayolları sistemlerinden gelen bilgilerin SGK’ya aktarıldığını belirtti. “Şirket araçlarını kimlerin kullandığı dahi sistemde görülebiliyor. Trafik kontrollerinden elde edilen bilgiler doğrudan sisteme düşüyor. Özellikle otobüs firmalarında yoğun denetimler yapılıyor. Şoför, hostes ve muavin bilgilerinin sisteme girilmesi zorunlu. Sigortasız çalışanlar bu şekilde ortaya çıkıyor” diye konuştu.Tarım sektöründe kayıt dışılığın daha yoğun yaşandığını belirten Balban, gündelik tarım işçilerinin çoğunlukla sigortasız çalıştığını söyledi. “Elma ve gül toplama gibi mevsimlik işlerde kayıt dışılık oldukça fazla. Bölgemizde en büyük sorunlardan biri tarım sektöründeki sigortasız çalışma” ifadelerini kullandı. Ek-5 Tarım Sigortası uygulamasına da değinen Balban, yaklaşık 5-6 bin kişinin bu kapsamda sigortalı olduğunu ancak zaman zaman sahte sigortalılık vakalarıyla karşılaştıklarını belirtti. “Bazı kişiler birbirlerini kendi iş yerlerinde sigortalı gösteriyor. Daha sonra yaşanan anlaşmazlıklarla birlikte karşılıklı şikâyetler ortaya çıkıyor. Bu durum emeklilik iptallerine kadar gidebiliyor. Primlerin doğrudan işveren tarafından yatırılması gerekiyor” dedi.
