Uluslararası enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, yurt içindeki akaryakıt istasyonlarındaki fiyatlandırmaları doğrudan etkilemeyi sürdürüyor. Brent petrol varil fiyatlarındaki aşağı yönlü hareketlilik, araç sahiplerinin yüzünü güldürecek bir gelişmeye zemin hazırladı. Gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere benzin grubunda ciddi bir fiyat düzenlemesine gidildi. Motorin ve otogaz tarafında ise mevcut fiyatlamalar korunurken, sabahın erken saatlerinde istasyonlara giden yurttaşlar yeni tarifelerle karşılaştı.
ISPARTA'DA GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI
Yürürlüğe giren yeni tarifeyle birlikte kurşunsuz benzinin litre fiyatında 4 lira 30 kuruşluk bir düşüş yaşandı. Motorin ve LPG gruplarında ise bu gece herhangi bir fiyat değişikliği kaydedilmedi.
İndirimin devreye girmesinin ardından Isparta genelinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonlarındaki ortalama satış bedelleri yeniden şekillendi. Bir önceki gün 85 lira 95 kuruş seviyelerinden satılan 95 oktan kurşunsuz benzinin litresi 81 lira 55 kuruş ile 81 lira 70 kuruş aralığına geriledi. Motorinin litre fiyatı 98 lira 85 kuruş ile 99 lira bandındaki seyrine devam ederken, otogazın litre fiyatı ise 41 lira 30 kuruş ile 42 lira 46 kuruş aralığında sabit kaldı.
FİYATLARI AŞAĞI ÇEKEN KÜRESEL ETKENLER
Fiyatlardaki bu hissedilir gerilemenin temelinde uluslararası piyasalardaki gelişmeler yatıyor. Küresel ölçekte işlem gören brent petrolün varil değerindeki düşüş eğilimi, yurt içindeki fiyat hesaplama formülünü doğrudan çalıştırdı. Uluslararası borsa verilerindeki gevşeme, matematiksel hesaplamalar sonucunda otomatik olarak benzin fiyatlarında bir indirim tablosu ortaya çıkardı.
AKARYAKIT FİYATLARI HANGİ FORMÜLLE HESAPLANIYOR?
Türkiye genelinde akaryakıt fiyatlarının belirlenmesi süreci, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu çerçevesinde yürütülüyor. Serbest piyasa koşullarına dayanan bu sistem, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından kuralları konulan sıkı bir matematiksel formülle işliyor. Aşamalı süreç temelde üç ana basamaktan oluşuyor.
Türkiye'nin petrol ihtiyacını dışarıdan karşılaması sebebiyle ilk adımda İtalya Genova borsasında yayımlanan işlenmiş ürün fiyatları dikkate alınıyor. Tespit edilen uluslararası değer, Merkez Bankası'nın günlük döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrilerek gümrüksüz rafineri bedeli elde ediliyor.
Ardından devletin yasal olarak belirlediği vergiler sürece dahil ediliyor. Litre başına alınan sabit Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile beyaz ürünler için kesilen metreküp başına 2 lira 54 kuruşluk EPDK payı gümrüksüz fiyata ekleniyor. Ortaya çıkan toplama yasal Katma Değer Vergisi (KDV) yansıtılarak rafineri çıkış tutarı kesinleşiyor.
NAKLİYE MALİYETLERİ ISPARTA'YI NASIL ETKİLİYOR?
Fiyatlandırmanın son ve nihai aşamasını ise lojistik giderleri ile şirket kâr marjları oluşturuyor. İzmir ve İzmit gibi merkezlerdeki rafinerilerden çıkan akaryakıt, dev tankerler aracılığıyla şehirlere ulaştırılıyor. Isparta'nın limanlara ve ana rafineri merkezlerine olan coğrafi uzaklığı, nakliye giderlerini doğrudan artırıyor.
Taşıma maliyetlerindeki bu fark, kentin istasyonlarındaki pompa fiyatlarının kıyı şeridindeki şehirlere kıyasla litre başına ortalama 15 ile 35 kuruş arasında daha yüksek seyretmesine neden oluyor. Son olarak dağıtıcı firmaların ve yerel bayilerin işletme giderleri ile yasal kâr marjlarının da tabloya eklenmesiyle yurttaşların ödediği nihai pompa rakamı ortaya çıkıyor.
